Speltherapie is een vorm van individuele behandeling, speciaal ontwikkeld voor kinderen in de basisschoolleeftijd die te maken hebben met emotionele problemen. Het eigen spel van het kind, de eigen "speelwereld", vormt de basis van de speltherapie. Ouders en school zijn hier nauw bij betrokken.
Het centrum voor speltherapie
De St. Paulusschool is een school voor speciaal basisonderwijs in Amsterdam. Deze school beschikt over een eigen Centrum voor Speltherapie. Al meer dan 15 jaar ontvangen kinderen die het nodig hebben op de St. Paulusschool speltherapie van ervaren speltherapeuten. Speltherapie vormt een integraal onderdeel van het aanbod van deze school. Er is dan ook veel expertise op het gebied van speltherapie ontwikkeld.
Ook voor leerlingen van andere basisscholen
Het Centrum voor Speltherapie verzorgt niet alleen speltherapieën voor kinderen van de St. Paulusschool. Ook leerlingen van andere basisscholen maken al geruime tijd gebruik van de speltherapeutische diensten van dit centrum. De speltherapieën vinden dan plaats op de St. Paulusschool of op de school van het kind.
Wat is speltherapie?
Spelen
Kinderen spelen van nature. Ze drukken zich uit in hun spel. Voor kinderen is spelen de manier om de wereld te ontdekken, om gevoelens te uiten, om grip te krijgen op zaken waar ze in hun leven mee in aanraking komen, om te verwerken.
Spel is de taal van het kind. Wat het nog niet zo goed kan zeggen, kan het wel in spel tot uitdrukking brengen.
Kinderen scheppen zich al spelend een "net-alsof" wereld. Al spelend, bewegend, herhalend, imiterend, fantaserend, ontdekkend en ook via bijvoorbeeld tekeningen geeft een kind uiting aan wat hem bezighoudt, aan fantasieën en gedachten, stemming en gevoelens, aan hoe het zijn wereld beleeft. Het "net-alsof" karakter van het spel biedt houvast en veiligheid, wat de inhoud van het spel ook is. Spel doet kinderen goed.
Speltherapie
Speltherapie maakt gebruik van deze eigenschappen van het spel. Via het spel van het kind leren kind en therapeut elkaar kennen. De therapeut heeft alle aandacht voor het kind. Door zich, met haar kennis en ervaring te verplaatsen in het kind, mee te spelen en te observeren, leert de therapeut de eigen speeltaal van dit kind te begrijpen. Zo krijgt zij (er is hier gekozen voor "zij" omdat er heel wat meer vrouwelijke dan mannelijke speltherapeuten zijn) inzicht in de belevingswereld van het kind.
De speltherapeut ziet wat het kind in zijn spel uitbeeldt. Dit brengt zij onder woorden. Zij speelt mee, doet suggesties. Maar altijd blijft zij daarbij binnen de eigen speelwereld van het kind.
Zo ontplooit en verdiept het spel zich. Dit stelt het kind in staat gevoelens en gedachten al spelend steeds diepgaander en adequater tot uitdrukking te brengen. Tegelijkertijd maakt het kind via het spel de speltherapeut ook deelgenoot van wat er in hem omgaat.
Dit alles stelt het kind in staat tot verwerken, gevoelens en gebeurtenissen een plaats te geven en verder te groeien. Het kind ervaart vertrouwen en begrip. Het voelt zich steeds vrijer om zich te uiten en gaat op zoek naar oplossingen via het spel.
Het resultaat hiervan is dat het kind zich prettiger gaat voelen en meer grip krijgt op zijn eigen situatie. Het gaat deze anders beleven. Dit alles maakt het mogelijk dat het gedrag van het kind verandert, terwijl het sterker wordt en innerlijk groeit.
Wanneer speltherapie?
Ouders en school maken zich soms zorgen over een kind. Het is gezond, maar toch zijn ze ongerust. Bijvoorbeeld omdat het kind:
zich vaak angstig voelt - slecht slaapt - niet wil luisteren - vaak driftig of agressief is - veel ruzie zoekt - overactief is - erg passief is - zich slecht kan concentreren - op school onverwacht weinig vooruitgang boekt of achterblijft - vaak chaotisch is - heel stil en teruggetrokken is - verdriet heeft - gespannen is - in moeilijke omstandigheden leeft, of heeft geleefd - ingrijpende gebeurtenissen niet goed heeft kunnen verwerken - getraumatiseerd is - fysieke spanningsklachten heeft - weinig weerbaar is - weinig durft - weinig of geen zelfvertrouwen heeft - faalangstig is - zich niet goed kan uiten - zich op een ongewone, zorgwekkende manier gedraagt - zelden met andere kinderen speelt - niet goed kan spelen - of...
Ouders en school hebben hierover met elkaar gesproken en naar oplossingen gezocht. Maar ondanks al hun inzet en al hun goede zorg merken zij dat het kind zijn draai nog steeds niet echt kan vinden, zich niet prettig voelt, in de knel zit terwijl zijn leerprestaties daarbij soms ook blijven stagneren.
Het kind - en daarbij de ouders - kan dan vaak geholpen worden door speltherapie.
De werkwijze
Wat gebeurt er nadat een kind is aangemeld bij het Centrum voor Speltherapie? Hoe wordt de speltherapie opgezet?
De start
Voordat de speltherapie van het kind van start gaat voert de speltherapeut een gesprek met de ouders ter kennismaking en als intake. Een soortgelijk gesprek voert zij met de intern begeleider, de betrokken leerkracht(en) en eventueel de directie. De speltherapeut neemt kennis van eventuele eerdere onderzoeken met toestemming van de ouders.
Spelobservaties
Er volgen enkele spelobservaties. Hiervoor komt het kind steeds 45 minuten spelen.
Dan voert de speltherapeut opnieuw een gesprek met de ouders en een gesprek met de school. Aan de hand van de nu beschikbare informatie bespreekt de speltherapeut de mogelijkheden die de speltherapie het kind biedt. Samen worden de doelen van de speltherapie en worden er praktische afspraken gemaakt. De uiteindelijke beslissing om de speltherapie te starten ligt vanzelfsprekend bij ouders en kind.
De speltherapie zelf
Nu start de speltherapie. Deze bestaat uit tenminste 12 wekelijkse spelsessies van 45 minuten. De therapie kan eventueel nog worden verlengd. Vóór de 12e sessie overlegt de speltherapeut met ouders en school wat het beste is: de therapie afronden of juist nog voortzetten. Ouders en school beslissen hierover. Eventueel kan er worden doorverwezen naar een andere hulpverleningsinstantie.
Ouderbegeleiding
Van de ouders wordt de bereidheid gevraagd met de speltherapeut mee te denken en naar eventuele nieuwe mogelijkheden te zoeken. Een goede samenwerking tussen ouders en therapeut heeft een gunstige invloed op het verloop van de speltherapie. Tijdens de speltherapie zijn er daarom regelmatig gesprekken met de ouders. Ouders en speltherapeut nemen daarnaast contact met elkaar op wanneer dat nodig is.
Begeleiding van de school
Er is regelmatig overleg tussen de speltherapeut, de betrokken leerkracht(en) en meestal de intern begeleider. Dit overleg is vooral bedoeld als ondersteuning voor de leerkracht. Niet alleen opzet, planning en verloop van de therapie komen aan de orde, maar ook de inzichten die de speltherapie oplevert voor de praktische omgang met het kind en diens problematiek in de klas. Leerkracht en speltherapeut werken zo samen om te komen tot een optimale aanpak van het kind op school.
Begeleiding van een andere instelling
Als een kind wordt aangemeld via een andere instelling dan een school vindt een op de instelling toegesneden begeleiding plaats. Indien wenselijk kan een begeleiding van de leerkracht(en) daarvan deel uitmaken.
De locatie
De speltherapie vindt plaats in een ruimte die zo is ingericht dat een kind er in alle vrijheid kan spelen: de spelkamer. Er zijn twee mogelijkheden:
- De voor speltherapie ingerichte speelzolder van het Centrum voor Speltherapie in de St. Paulusschool;
- Een geschikte ruimte in de eigen school, die tijdelijk wordt ingericht als speelkamer.
Er is overleg over wat de voorkeur heeft.
Aanmelding
Een kind kan alleen met toestemming van de ouders worden aangemeld voor speltherapie. Maar iedereen: ouders, school of hulpverlening, kan het Centrum voor Speltherapie vooraf raadplegen met betrekking tot een eventuele aanmelding.
Samenwerking
Scholen en instellingen kunnen één of meerdere kinderen afzonderlijk aanmelden. Maar ook kunnen ze gebruik maken van de diensten van het Centrum voor Speltherapie door voor een bepaalde periode een contract af te sluiten.
Kosten
Scholen kunnen de diensten van het Centrum voor Speltherapie inlopen via de "Weer Samen Naar School" gelden.
Het is wellicht mogelijk dat een kind in aanmerking komt voor leerlinggebonden financiering (het zogenaamde "rugzakje"). Ouders dienen hiervoor zelf een verzoek in te dienen bij de Commissie voor Indicatiestelling.
Een enkele verzekering vergoedt de kosten voor speltherapie.
Ouders en instellingen kunnen gebruik maken van het centrum tegen de tarieven zoals de Nederlandse Vereniging van Speltherapeuten die voorstaat. Verder informatie is verkrijgbaar bij het Centrum voor Speltherapie.
Informatie
Voor uitgebreidere informatie over speltherapie en de mogelijkheden van het Centrum voor Speltherapie kunnen scholen, instellingen en ouders contact opnemen met het centrum. Mocht u al deze informatie nog eens op een ander moment willen teruglezen, dan kunt u HIER een brochure met de informatie van deze pagina downloaden: Brochure Centrum voor Speltherapie.
De mogelijkheid bestaat de speltherapeuten uit te nodigen voor een presentatie over hun werk aan bijvoorbeeld directie, intern begeleiders of een schoolteam.
Adres
Centrum voor Speltherapie
St. Paulusschool
Dufaystraat 19
1075 GS Amsterdam
tel: 020 - 673 14 27
fax: 020 - 675 87 24